Gorik Kaesemans, Elke Van Hoof, Lode Godderis en Erik Franck , Burn-out in de zorg , 2015 Lannoo. (boekbespreking)

Burn-out in de zorg

Als de ziekenhuiskoepels samen met enkele experten terzake een project opzetten moet dat wel in iets moois resulteren. Het boek ‘Burn-out in de zorg’ is zoiets moois. Niet dat Burn-out op zich iets moois is, dat leer je wel als je het boek leest. Burn-out is niet leuk, weegt op de betrokkenen en op de omgeving, en duurt nog eens lang eer het herstelt.

De auteurs definiëren, bespreken preventieve en curatieve maatregelen, en geven veel adviezen aan de persoonlijke en professionele omgeving.

Burn-out is meer dan vermoeidheid. Het gaat om emotionele uitputting, depersonalisatie en een gevoel van verminderde persoonlijke bekwaamheid. Iedereen kan slachtoffer worden..

De auteurs bekijken in dit boek ‘burn-out in de zorg’ op een andere manier en koppelen getuigenissen van 5 slachtoffers aan de inzichten van experten. Ze zijn alle vijf werkzaam in de zorg. Ze getuigen hier omdat het boek nu eenmaal vertrekt  vanuit de idee dat werken in zorg, juist door de aard van het werk, sneller leidt tot eenburn-out. Een idee die overigens niet weerstaat aan de toets der wetenschap. Een burn-out kan iedereen overkomen, hoewel mensen die in contactberoepen werken, leraars, verzorgenden enzoverder, meer dan anderen onder druk staan.

Doorheen het ganse boek vind je deze getuigenissen als illustratie van de theorie. Dat maakt het allemaal wat concreter en toegankelijker. Korter bij ook.

 

In het eerste hoofdstuk valt de hemel op je hoofd. De typische ontstaanswijze  van een burn-out is daarmee vanaf de eerste zin helder. Het overkomt je. Boenk. Zonder dat jezelf of je omgeving het zag aankomen. Hoewel er naderhand en bij goed terugdenken toch wel vrij veel symptomen zichtbaar waren. Het stresscontinuüm, van stress naar burn-out, wordt gebruikt om het verloop naar een burn-out te schetsen.

Hoofdstuk 2 blijft gaan over preventie, maar ook over remediëring. Het duurt lang om van een burn-out te herstellen. Heel lang. Dat is de belangrijkste ontnuchterende vaststelling. Meer dan een weekje rust. Je hebt zelf heel veel aandeel in dat herstelproces, maar er is ook hulp nodig. Van je omgeving, en professioneel. Huisarts als eerste , opgeleide psychologen als tweede. Een slagzin die enkele keren terugkomt, in de preventie en in de remediëring: zorg goed voor jezelf.
Vele slachtoffers van burn-out hadden hun eigen aandeel. Zorgende, perfectionistische mensen. Nooit neen zeggen, en heel veel willen aantonen. Stuk voor stuk slagvaste ingrediënten op weg naar burn-out. Maar de werkomgeving heeft ook zijn aandeel. Te hoge eisen, te weinig steun. Te laattijdig signalen opvangen en niet luisteren. Nooit ter kwader trouw, maar wel altijd op kap van het slachtoffer.

In Hoofdstuk drie zoomt ‘Burn-out in de zorg’ in op de rol van de organisatie. Opnieuw in termen van preventie (primair tot tertiair) , maar ook op de re-integratie na het herstel. Vele concrete tips telkens, maar ook genoeg aandacht voor wat overpeinzingen en adviezen ter overweging. “Zorg voor de zorgenden” moet centraal staan in het HR-beleid van elke zorgorganisatie. Maar ook de andere actoren, met een heel belangrijke plaats voor de arbeidsgeneesheer, komen aan bod.

In een laatste hoofdstuk wordt de blik nog wat ruimer gericht. Ruimer naar onderliggende maatschappelijke oorzaken (druk druk druk), maar ook ruimer naar politiek en maatschappelijk integratie van het probleem burn-out.

 

Een heel uitgebreide bibliografie sluit het boek af.

 

Ik ben niet zo erg thuis in het probleem burn-out, en dat belet een heel kritische blik.

Ik vind het een prima boek. Ik heb het gevoel dat ik in een kort bestek veel bijleerde en een overzicht verwierf. Ik kan het aanraden om te lezen.

Voor iemand die twijfelt, kijk even naar de vragenlijst in het boek (de auteurs waarschuwen dat dit geen wetenschappelijke diagnoses oplevert!), maar vul ze eens in en kijk of jij vatbaar voor resp. al aan de grens van een burn-out zit. Als ja, lees dan als de bliksem het boek “burn-out in de zorg” en volg de aanbevelingen. Als neen, lees het dan ook als je leidinggevende, coach, ondernemer, vriend of begeleider bent.